bakida-kiraye-evler

Kirayə evlər Azərbaycanda əsasən kirayə evlərin böyük hissəsi Bakının eləcə də Sumqayıt,Gəncə və.s kimi böyük şəhərlərinin payına düşür. Digər kiçik və orta tipli şəhər və rayonlar bu cəhətdən böyük şəhərlərdən arxada qalsa da, son illərdə turizmin inkişaf etməsi bu şəhərlərə yay aylarında ehtiyacı daha çox artırır. Bölgələrdən fərqli olaraq Bakıda ilin istənilən vaxtı ev tapmaq çətin məsələyə çevirilib. Təhsil mərkəzlərinin (univerisitetlər,kolleclər,peşə məktəbləri və.s)çox olması,İş yerlərinin günü-gündən artması bölgələrdəki gəncləri və orta yaşlı insanları daha çox Bakıya gəlməyə vadar edir. Az hallarda öz qohumunun və ya tanışının evində qalan vətəndaşlardan savayı yerdə qalan çox hissə kirayələrə üz tutur. Bəs kirayələrin qiyməti?orda olan şərait? Alınan vergilər? Və.s kimi sualların cavabı vətəndaşı və kirayə sahibini qane edirmi? Əsasən tələbələrin və işlə bağlı bakıya gələn vətəndaşların qaldıqları kirayələrə nəzər salsaq görərik ki, ucuz və münasib ev tapmaq istəyən vətəndaşlar bir çox məsələlərdən çəkinir. Səbəb isə şifahi müqavilənin hər dəqiqə kirayə sahibinin istəyi ilə dəyişə bilməsidir. Kirayə axtaran vətəndaş kirayədara yazılı müqavilə təklif etdikdə kirayədar bundan asanlıqla yan keçir.Bəs buna səbəb nədir? Əsasən şifahi müqavilə ilə razılaşan vətəndaşların çoxluğu və yazılı müqavilə tələb edən vətəndaşların azlığı buna bariz nümunədir.Burda haqlı bir məsələ də var.Əgər kirayədarlar kirayəçidən aldığı məbləğin 14%ni dövlətə vergi ödəyirsə(qeyd edək ki kirayədarın kirayəçidən qazandığı məbləğ 2500azn qədər olarsa onda kirayədar bu məbləğin 14%ni dövlətə vergi ödəməlidir.Vergi qanunvericiliyinə əsasən),kommunal xərcləri öz üzərinə götürürsə bu zaman kirayədarın kirayəçidən qazandığı məbləğ minimum səviyyəyə düşür.Əgər dövlət tərəfindən vergilərin faizi maksimum aşağı salınarsa kirayədar müqaviləni şərtsiz qəbul edər. Bu zaman hər iki tərəf qarşıda baş verə biləcək problemlərdən sığortalanmış olar. Burada olan üstünlüklər yersiz qadağalar və qiymət artımı kimi əsas səbəblər ola bilər.Tərəflər arasında yazılı müqavilə olarsa və əsaslı bir səbəbdən evi tərk etməsini istəyən kirayədar kirayəçiyə kampensasiya ödəməlidir.Məbləğ isə hər iki tərəf arasında razılıqla müəyyən edilir.Ortaq məxrəcə gəlinməyəndə isə iş məhkəməyə qədər uzanır.onun üçün də iş elə qurulmalıdır ki "nə şiş yansın nə kabab" Bizi maraqlandıran və narahat edən məsələlərin bəlkə də ən başlıca səbəbi qiymətdir. Süni qiymət artımına qarşı tədbirlər görülsədə bunlar demək olar nəticəsiz qalır.Kirayə evlərə nə qədər çox tələb artırsa,qiymət də bir o qədər qalxır.Daha bir şeyi də göz önünə gətirmək lap doğru olardı.Ölkəmizin Makler adlı bir çox dəllalları vətəndaşların ciblərini öz ciblərinə qatırlar.Orta hesabla 100-150 azn olan kirayə evlərin qiymətini bir xeyli artırır və sonda da "Şirinlik"deyə pul istəmə metodundan istifadə edirlər.Əgər kirayə axtaran vətəndaşın qiymətlərdən xəbəri yoxdursa bu zaman maklerin gözlərindəki təbəssüm bir qədər artır.Belə halların qarşısını almaq üçün Dövlətimiz "evlərin kirayəsi" ilə məşgul olan maklerlərdən bu səlahiyyəti alsa daha doğru olardı.Böyük şirkətlərə və özünə həvalə etməsi isə daha düzgün qərar olardı. Daha doğru olar ki, həm qiyməti müəyyənləşdirmək üçün,həm də kirayə evlərdə olan şəraiti yoxlamaq üçün xüsusi bir komissiya yaradılsın.Hər rayon üzrə yaradılan komissiya ilk öncə ayrı-ayrı bölgələrdə kirayə evlərin vəziyətini yaxşılaşdırmaq üçün işləsinlər.Bəzi kirayələrdə hamam və tualet evə bitişik olduğundan,kirayəçinin qışın soyuğunda mətbəx olmadığına görə tələblərini ödəmək üçün çöldə soyuğda qalmasından, kanalzasiya və çirkab sularının həyətdə axıdılmasından və.s. kimi şəraitsizlikdən qurtulmaq üçün hər iki tərəfə də yardım etsinlər,eyni zamanda da qiyməti müəyyənləşdirsinlər. Hal-hazırda belə saytlar çoxdur və istənilən an kirayədar qoyduğu qiyməti öz arzusunca dəyişdirə bilər.Onun üçün xüsusi dövlət saytı yaradılsın və kirayə evlərin elanları orada yerləşdirilsin.Burada kirayəyə verilən evin şəkili,qiyməti,onda olan şərait,otaq sayı hansı əraziyə yaxın olması və.s kimi dəyərli məlumatlar yer alsın.Vətəndaş da qışın soyuğunda,yayın istisində düşüb küçələrdə ev axtarmasın Təbii ki burada da nəzarət həddindən artıq güclü olmalıdır ki, "keçəl həsən ya həsən keçəl" məsəli ilə qarşılaşmıyaq. Əgər bütün bunlar nəzərə alınarsa o zaman nə vətəndaşlarımız nə də ölkəmizə gələn qonaqlar (istər truzim üzrə istərsə də başqa məqsədli)kirayə evlər barədə narahatlıq hissi keçirməz və ən azından bu məsələ üzrə ürəklərində bir rahatlıq olar. Dövlətimiz əgər bütün bunları nəzərə alarsa və bu yöndə önəmli addımlar atarsa biz də bir vətəndaş kimi dəstək çıxmağa hazırıq. Nədə olsa belə bir deyim var "Güc birlikdədir".