Hüquqşünaslığın üstünlükləri

                                                         Hüquqşünaslığın üstünlükləri

Əvvəlcə belə bir sual orataya çıxırki hüquq nədir?

Hüquq — pozitiv və normativ hüquq nəzəriyyəsinə görə ictimai münasibətləri tənzimləyən, dövlətin müəyyənləşdirdiyi və sanksiyalaşdırdığı, dövlət tərəfindən qorunan, ümumməcburi davranış qaydalarının məcmusu, liberal hüquq nəzəriyyəsinə görə isə hər bir şəxs üçün bərabər azadlıq və ədaləti özündə nəzərdə tutan norma və qaydaların məcmusudur.Mənə görə isə hüquq insanlar arasında münasibətləri tənzimləyən və ədaləti bərpa edən bir elm sahəsidir.Hüquq özünə sənət seçən insanlara hüquqşünas deyilir.Hal-hazırda Azərbaycanda və dünyada hüquqşünas olmaq üçün  hər bir insanın ali hüquq təhsili almalıdır.Azərbaycanda  hal-hazırda BDU,NDU,DİA,DGKA,MAA,DİN-in akademiyası  tələbələrə ali hüquq təhsili verir, və peşəkar hüquqşünaslar yetişdirirlər.Və həmin ali məktəblərin məzunları olan hüquqşünaslar insanların hüquqlarını qoruyurlar.Demək olar ki,hüquqşünaslıq ixtisasının açmadığı qapı yoxdur.Hüquqşünas prokurorluqda,məhkəmədə,notariusda  vəkil kimi və s çalışa bilər.Azərbaycanda vəkillik fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün hüquqşünaslar imtahan əvvəlcə Vəkillər Kollegiyasına sənəd verir,daha sonra test mərhələsində test imtahanı verir və imtahanda 50 baldan çox bal topladıqda isə müsahibəyə dəvət olunaraq vəkilliyə qəbul olunurlar.Azərbaycanda bu sahədən vəkillər 100 000 minlərlə pul qazanmasada dünyada vəkilliyi milyonlarla pul qazananlar vardır.

Məsələn onlardan ən çox qazananlar sırasında 5-ci yerdə Vernon Jordandır.Onun 12 milyon dollar sərvəti vardır.O insan haqları sahəsində  professionallaşmış bir vəkildir.Donald L.Hollowelin yanında çalışdığı zaman,Georgia Universitetinə qarşı açılan irq ayrı-seçkiliyi mövzusunda olan işdə qələbə qazanmışdır.

 4-cü yerdə isə 40 milyon dollarlıq sərvəti ilə  Joel Segal-dır.O  hüquqi menecerlik edərək məşhurlaşmışdır.Worldwide Football Management,Ladere Unlimited,Best Football kimi idmançı təmsilçiyi şirkətlərində hüquq  bölümündə çalışmışdır.

3-cü sırada isə 50 milyon dollarlıq sərvəti ilə John Brancadır.Gəncliyində musiqiçi olmuş, sonra universitetdə hüquq oxumuşdur.O,Billboard Magazine,2016 da ilin vəkili seçilmişdir.Əyləncə sektoruyla bağlı çoxlu məhkəmə işlərində vəkillik etmişdir.Məsələn:Don Johnson,Eddie Murphy,Mike Tyson,Snapchat.The Doors un müəlliflik haqqlarıyla bağlı məhkəmə işi ilə məşğul olmuş, və Halen Shaquille Oneal,Bob Dylan,Dr.Dre kimi bir çox məşhurun vəkilidir.

2-cı sırada 100 milyon dollarlıq sərvəti ilə Willie E.Gary-dir.Əvvəlcə o Shaw Universitetində Business Administration sonra isə Noth Carolina Universitetində hüquq oxumuşdur.Sağlamlıq hüququ,təzminat hüququ,ticarət hüququ sahəsində çalışır.Son 30 ildə milyonluq məhkəmə işlərində qələbə qazanmışdır.

Və nəhayət birinci sırada eyni zamandan iş adamı olan 1.1 milyardlıq sərvəti ilə Wichai Thongthan-dır.O çox nüfuzlu müvəkkillərin vəkilliyini etmişdir.Buna Tayland Prezidenti Shinawatra da daxildir.Həmçinin Bangkok Dusit Medical şirkəti kimi bir çox şirlətin idarə heyətinin üzvüdür.Və beləliklə bu insanları saymaqla bitməz.Azərbaycandada bu sahədə çoxlu insanlar çalışır və hüquq firmaları fəaliyyət göstərir.Günümüzdə bu vəkillik Azərbaycanda inkişaf edir.

Bəs Az Res-nın Prokurorluq sistemi necədir? Prokuror kimdir və nə işi görür?

 Azərbaycan Respublikasının Prokurorluğu qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada və hallarda qanunların icra və tətbiq olunmasına nəzarət edir; qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda cinayət işləri başlayır və istintaq aparır; məhkəmədə dövlət ittihamını mədafiə edir; məhkəmədə iddia qaldırır; məhkəmə qərarlarından protest verir.Prokurorluğun prinsiplərinə: isə qanunçuluq,hər kəsin qanun qarşısında hüquq bərabərliyi,fiziki şəxslərin hüquq və azadlıqlarına, hüquqi şəxslərin hüquqlarına əməl və hörmət edilməsi,obyektivlik, qərəzsizlik və faktlara əsaslanma,vahidlik və mərkəzləşdirmə, ərazi və ixtisaslaşdırılmış prokurorların Azərbaycan Respublikasının Baş prokuroruna tabe olması,siyasi bitərəflik.Azərbaycand Respublikasında ərazi üzrə ixtisaslaşdırılmış Prokurorluqlar yaradılmışdır,və bu Prokuroluqlara rayon(şəhər) Prokurorları rəhbərlik edir.Prokuror cinayət xəbərinin ona çatdırıldığı andan etibarən dövlət adına araşdırma apararaq,gərəkli cinayət işini idarə edərək,dövlətin qanunları çərçivəsində hər hansı bir cinayət var mı ya da  hər hansı bir şəkildə qanundan kənar bir fəaliyyət var mı  araşdıran,gərəkli olduğundan qanunun ona verdiyi səlahiyyətlə  araşdırmanı edən və yaxud da işə protest verildiyi təqdirdə və bu haqda da lazımlı bildiyi halda,əlaqədar qurum və quruluşlara əmrlər yazaraq hadisə haqqında məlumat toplayan,hüquqa uyğun bir şəkildə bütün dəlilləri əlaqədar iş haqqında sənəddə toplayan və əgər o iş haqqında bir cinayət işlənməsi səbəbiylə cinayətkarlar haqqında cinayət qanun çərçivəsində iddianamə yazan və cinayət qanunda göstərilən hallarda şəxslərin cəza alması üçün məhkəməyə iddianaməsini yazıb hazırlayan və prokurluq  haqqında qanuna görə bir dövlət qulluqçusudur.Hal-hazırda Azərbaycanın Baş Prokuroru Zakir Qaralovdur.

Azərbaycan Respublikasının Məhkəmə sistemi də çox genişdir.Və Az-Res-da  məhkəmələrə məhkəmə sədrləri başçılıq edirlər.Məhkəmələrdə ədalət mühakiməsini Az Res-nın hakimləri həyata keçirilər.Azərbaycan Respublikasında ilk dəfə olaraq birinci, apellyasiya və kassasiya instansiyalarından ibarət üçpilləli müstəqil məhkəmə sistemi yaradılmışdır.

 

Hazırda Azərbaycan Respublikasında rayon, şəhər məhkəmələri, ərazi yurisdiksiyası üzrə fəaliyyət göstərən hərbi və inzibati-iqtisadi məhkəmələri, Ağır cinayətlər məhkəmələri, birinci instansiya məhkəməsi kimi fəaliyyət göstərir.Apellyasiya məhkəmələrində birinci instansiya məhkəmələri tərəfindən cinayət və inzibati, mülki və inzibati-iqtisadi mübahisələrə dair işləri üzrə çıxarılmış qərarlardan verilən apellyasiya şikayətləri və apellyasiya protestləri üzrə işlərə baxılır.

Mən özümdə Naxçıvan Dövlət Universitetinin Sosial idarəetmə fakültəsində  hüquqşünaslıq ixtisası üzrə 2-ci kurs tələbəsiyəm.Mən istəyirəmki universiteti bitirdikdən sonra peşəkar hüquqşünas olum,və Azərbaycan Respublikasının Prokurorluq orqanlarında çalışım.

Və mətni Həzrəti Əbubəkrin sözüylə tamamlamaq istəyirəm."Ədalət yer üzündə Allahın tərəzisidir" .Biz hüquqşünaslarda  Allahın köməkliyi ilə yer üzündəki insanlar arasında olan ədaləti bərpa etməyə çalışırıq.