ev alqi satqisi ve kiraye evler

Mənzil bazarının “qara günləri”

İpoteka kreditləşməsi bazarda canlanma yarada bilərmi?

“Əvvəl ofisimizin telefonun zəngi dayanmırdı.Bir müştəri ilə danışıb mənzili ona təklif edirdim, gedib baxardıq, səhər isə eşidirdim ki, həmin mənzili elə axşamla başqa bir müştəri behləyib.İndi vəziyyət tamam başqadır.Əvvəl aya 10 ev satırdıq, indi birini satanda sevinirik”.Bu mənzil bazarında vəziyyəti öyrənmək üçün müraciət etdiyim maklerlərdən aldığım cavablardır.

Statistikaya görə 2015-ci ildə yanvar-mart aylarında Bakıda 1 kvadrat metr mənzilin orta qiyməti 1600-2000 dollar arasında dəyişirdi.İndi isə qiymətdə ciddi enmə nəzərə çarpmasa da bağlanan alqı-satqı müqavilələrinin sayı çox azalıb.Yəni bazarda durğunluq hökm sürür – satıcılar qiyməti azaltmaq, alıcılar isə mövcud vəziyyətdə indiki qiymətlərlə av almaqda maraqlı deyillər.

Təbii ki, məsələnin kökü neftin qiymətinin aşağı düşməsi səbəbindən ölkənin gəlirlərinin azalmasıdır.Əsas gəlirlərini neft ixracından əldə edən Azərbaycan bu gün bütün istiqamətlər üzrə pulu daha qənaətlə xərcləməlidir.Qənaət bütün cəmiyyətə sirayət edir və insanlar da mənzil kimi bahalı alqıları daha yaxşı dövrə ertələməyə üstünlük verirlər.Mənzil bazarındakı durğunluq, manatın ucuzlaşması, dolların bahalaşması bu bazarın potensial alıcılarını, habelə investorları qorxudur.Bu gün bir çox tikinti şirkətləri yeni bina inşasına başlamağa risk etmirlər.Eynilə alıcılar da artıq tikinti şirkətinə inanıb “özüldən” mənzil almaqdan ehtiyat edirlər. Kütlə psixologiyasına uyğun olaraq hazırda əhali ev almaqdansa əlində olan manat kütləsini dollar çevirib, xarici valyutanı “qara gün üçün” ehtiyatda saxlamağa üstünlük verir. Nəticədə böyük həcmdə pul kütləsi bazardan çıxır və evlərdə “döşəklərin altında saxlanıldığından” iqtisadiyyata heç bir xeyir vermir.Hazırda hökumət bu problemi aradan qaldırmağa çalışır.Daxili borcalma mexanizmlərini işə salan hökumət manat və dollar istiqrazlarını buraxır və manat istiqrazları üzrə çox yüksək faiz dərəcəsi müəyyənləşdirməklə əhalinin marağını cəlb etməyə, “qara gün üçün” saxlanan pulları yenidən iqtisadiyyata cəlb etməyə çalışır.Paralel olaraq dövlət sahibkarlara kreditlərin verilməsi prosesini asandlaşdırmaq, ayrılan kreditlərin həcmini artırmaq niyyətindədir.Bu tədbirlərin istənilən nəticəni verib-verməyəcəyi, əhalinin iqtisadi cəhətdən aktiv təbəqəsinin, xüsusilə də sahibkarların dövlətə inamının nə dərəcədə olmasından asılıdır.

Daşınmaz əmlak bazarında fəaliyyət göstərən şirkətləri, bu sahədə ixtisaslaşan ekspertləri hazırda ən çox maraqlandıran məsələ dövlətin gördüyü tədbirlərin mənzil bazarına göstərəcəyi təsirdir.Hələlik bu istiqamətdə president İlham Əliyevin şəxsində dövlət cəmiyyətə pozitiv dəyişiklik söz verə biləcək iki mesaj verib.Bunlardan birincisi bina tikintisi üçün prosedurların sadələşdirilməsi, qeyri-qanuni tələblərin, bürokratik əngəllərin aradan qaldırılmasıdır.Bu bina tikintisi sahəsində rəqabət mühitinin və işgüzar aktivliyin artmasına, mənzillərin maya dəyərinin aşağı düşməsinə imkan verəcək.Dövlətin cəmiyyətə verdiyi ikinci mesaj ipoteka kreditləşməsi şərtlərinin dəyişdirilməsidir.Maliyyə nazirliyi və Milli Bank İpoteka fondunun strukturunu dəyişmək, Fondun vəsaitlərini artırmaq və bu qurumu bazarda real oyunçuya çevirmək niyyətindədir.Bununla yanaşı 2016-cı ildə dövlət büdcəsindən ipotekaya daha böyük məbləğlərin ayrılması planlaşdırılır.Bu isə ilk növbədə təkrar mənzil bazarında canlanma yarada biləcək bir qərardır.Buna görə də daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə məşğul olan iri şirkətlər bazarın tələblərinə uyğun olaraq banklarla əlaqə yaradaraq mənzil almaq və satmaq üçün müraciət edənlərlə ipoteka kreditləri verən banklar arasında vasitəçi rolunu oynaya bilərlər.